Kultowe projekty polskich projektantek

ZBIGNIEWA ŚLIWOWSKA-WAWRZYNIAK 

 

 

,,Jej ceramika to szał nowoczesnej formy i koloru”

 

Wygląda tak, jakby właśnie się przelewał. Wazon „Kropla” projektu Zbigniewy Śliwowskiej-Wawrzyniak z 1957 roku był jednym z tych przedmiotów, które wprowadzały do polskich mieszkań powiew nowoczesności. Asymetrycznie wygięta forma i charakterystyczny wylew w kształcie łzy sprawiały, że trudno było pomylić go z czymkolwiek innym.

Projekt powstał w Zakładach Porcelany ''Krzysztof'' w Wałbrzychu. Produkowany w trzech rozmiarach szybko trafił do wielu domów i stał się jednym z symboli odważnego wzornictwa końca lat 50.

Dziś „Kropla” należy do najbardziej rozpoznawalnych projektów polskiej ceramiki powojennej – obok takich ikon jak „Dziewczyna z koszem” czy wazon „Calypso”

Wazon "Kropla", Zbigniewa Śliwowska-Wawrzyniak, lata 60. XX w. - pic 1

Wazon "Kropla", Zakłady Porcelany Stołowej "Krzysztof" w Wałbrzychu

Wazon Calypso, Zakłady Porcelany i Porcelitu w Chodzieży

 

Figurka „Panna z koszykiem”, to jeden z najpopularniejszych wyrobów w Zakładów Porcelany "Krzysztof" w Wałbrzychu. długo była błędnie przypisywana Lubomirowi Tomaszewskiemu.

Dziś wiemy, że jej autorką była Zbigniewa Śliwowska-Wawrzyniak. Projekt powstał w 1957 roku i niemal natychmiast stał się hitem. Figurki produkowano w dużych ilościach – najczęściej w kolorze żółtym, czerwonym i niebieskim – a wiele z nich trafiało prosto na półki meblościanek w polskich mieszkaniach.

 

Dziewczyna z koszem, Zbigniewa Śliwowska-Wawrzyniak, lata 60. XX w. - pic 1

Dziewczyna z koszem, Zakłady Porcelany Stołowej "Krzysztof" w Wałbrzychu

Dziś „Dziewczyna z koszem” to już nie tylko dekoracja, ale mały fragment historii polskiego designu.

 

 

WIESŁAWA GOŁAJEWSKA 

 

 

Tworzone z porcelitu lampki, wazony i paterki dekorowane techniką szkliwa zbiegającego zachwycały nie tylko kolorem, ale i sposobem, w jaki szkliwo „płynęło” po powierzchni, tworząc unikalne zacieki przypominające krople. Każde naczynie, choć z tej samej formy, dzięki eksperymentalnemu podejściu Gołajewskiej stawało się niepowtarzalne. Zacieki uzupełniały wydłużone, geometryzujące, momentami niemal rozciągnięte formy, które dodawały projektom dynamiki i lekkości.

Gołajewska związana była z zakładami w Pruszkowie w latach 1963–1967. Projekty z tego okresu nakreśliły jej drogę artystyczną i zapisały się w poczcie kultowych realizacji polskiego designu.

Zestaw naczyń, Wiesława Gołajewska, 60.-70. XX w. - pic 1 Zestaw naczyń, Zakłady Porcelitu Stołowego "Pruszków" w Pruszkowie

 

 

 

 

ERYKA TRZEWIK-DROST

Zestaw deserowy "Cora", Eryka Trzewik-Drost, lata 70. XX w. - pic 1
Zestaw deserowy "Cora", Huta Szkła Gospodarczego "Ząbkowice" w Ząbkowicach 

 

Czy wzór na szkle może powstać z… serwetki?

Tak właśnie było w przypadku zestawu deserowego „Cora” zaprojektowanego w 1978 roku przez Erykę Trzewik-Drost. Charakterystyczna faktura naczyń powstała dzięki odciśnięciu w szkle ręcznie dzierganej serwetki. Projektantka chętnie eksperymentowała z materią szkła – podobnie jak jej mąż, projektant Jan Sylwester Drost. Wiele ich realizacji powstało w Hucie Szkła Gospodarczego Ząbkowice. „Cora” doskonale pokazuje charakter twórczości Trzewik-Drost: miękkie, obłe formy, wyrazista faktura i odwaga w eksperymentowaniu z materiałem.

 


JOLANTA OWIDZKA

Dziś wydaje się to oczywiste, ale kiedyś tkanina nie była traktowana jak sztuka.

To zaczęło się zmieniać między innymi dzięki artystkom takim jak Jolanta Owidzka. W 1960 roku w Zachęcie odbyła się jej monograficzna wystawa – przełomowe wydarzenie, które pokazało tkaninę jako autonomiczne medium sztuki współczesnej. Owidzka była związana z fenomenem Polskiej szkoła tkaniny i traktowała to medium jak element kształtujący przestrzeń. Jak sama mówiła, może ona wpływać na akustykę, atmosferę i rangę wnętrza.

 

 

"W Jastrzębiej Górze", Jolanta Owidzka, 2017 - pic 1

"W Jastrzębiej Górze", 2017

 

Praca powstała w ostatnich latach życia artystki tkanina „W Jastrzębiej Górze”. Przypomina zapis wspomnienia nadmorskiego krajobrazu, w którym pejzaż utkany jest z koloru, rytmu i struktury włókna.

 


ELŻBIETA PIWEK-BIAŁOBORSKA 

 



Patera Włocławek, brązowy, żółty, zielony, nieznany, 2 poł. XX w. - pic 1 Patera dekoracyjna, Zakłady Fajansu "Włocławek" we Włocławku

 

Na pierwszy rzut oka wygląda jak dekoracja malowana. Ale gdy przyjrzeć się bliżej, okazuje się… wypukła.

To znak rozpoznawczy ceramiki projektowanej przez Elżbietę Piwek-Białoborską dla Zakładów Fajansu "Włocławek" we Włocławku. Artystka opracowała własny sposób dekorowania naczyń, nazywany techniką kory. Polegała ona na nakładaniu ciekłej masy ceramicznej, która po wypaleniu tworzyła siatkę wypukłych reliefów. Dzięki temu dekoracja zyskiwała przestrzenność i zupełnie nowy charakter. Razem z Sowińskim oraz Płażewskim inspirując się stylem Pabla Picassa, projektantka wprowadzała do polskiego fajansu ekspresyjne linie i mocne kolory. Tak powstał jeden z najbardziej charakterystycznych stylów polskiej ceramiki lat 60. i 70.